Phân tích dự báo

Triển vọng trái cây Việt Nam trên thị trường thế giới

Ngày phát tin:Thứ Năm, 25/12/2008, 11:35 (GMT+7)


(Agroviet-01/09/2008) - Trái cây Việt Nam có nhiều cơ hội bay xa hơn

Với điều kiện thuận lợi về khí hậu nhiệt đới, Việt Nam có rất nhiều loại trái cây đa dạng, có chất lượng tốt phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Các vùng có thế mạnh trồng trái cây xuất khẩu chủ yếu tập trung tại khu vực phía Nam. Các loại trái cây xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam hiện nay là dứa đóng hộp, bưởi, xoài, thanh long…

Tính kể từ năm 90 đến nay, diện tích trồng cây ăn quả của cả nước tăng đáng kể. Nếu so với thời gian cách đây chưa gần 20 năm, diện tích dành cho sản phẩm này chỉ bằng 1/3. Hiện cả nước có khoảng 775.500 ha cây ăn quả, trong đó diện tích đang thu hoạch khoảng 362.685ha với sản lượng gần 3,9 triệu tấn/năm. Dự kiến đến năm 2020, diện tích cây ăn quả cả nước sẽ tăng lên 1,1 triệu ha, kim ngạch xuất khẩu khoảng 1,2 tỷ USD. Có thể nói, trái cây ở nước ta không chỉ đa dạng về chủng loại mà mùa nào cũng có sản phẩm.

Theo số liệu thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả cả nước trong tháng 8/2008 đạt 40,396 triệu USD, nâng tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả trong 8 tháng đầu năm 2008 lên 252,203 triệu USD, tăng 23,6% so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 47,2% so với tháng 7/2008. Phần lớn mặt hàng rau quả nước ta được xuất khẩu chủ yếu vào các nước như: Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Liên bang Nga, Hàn Quốc, Mỹ, Inđônêxia…

Trong thời gian gần đây, giá các loại trái cây của Việt Nam đang ngày càng tăng cao do các nhà trồng vườn trong nước đã chú trọng nhiều hơn đến chất lượng sản phẩm. Ví dụ như bưởi da xanh tại thị trường Tiền Giang có giá 15.000 đ/kg, cao gấp 3 lần so với giá bưởi trước đây. Hiện nay, thị trường EU đang có nhu cầu rất lớn đối với loại quả này. Sau bưởi da xanh, xoài và thanh long Tiền Giang và Long An cũng đang rất được quan tâm tại thị trường Nga. Chôm chôm, nhãn và ớt tươi cũng được xuất khẩu nhiều.

Trung Quốc là thị trường lớn nhất của rau quả Việt Nam trong tháng 8, nhưng tính cả 8 tháng đầu năm nay, Nga đã vượt qua Trung Quốc để vươn lên đứng ở vị trí dẫn đầu. Đây là hai thị trường có sức tăng trưởng khá mạnh về nhu cầu trong năm nay. Trong 8 tháng đầu năm nay, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Trung Quốc đã đạt 28,115 triệu USD, tăng 78% so với cùng kỳ năm 2007, trong khi sang Nga đạt 28,145 triệu USD, tăng 83% so với cùng kỳ. Trước đây, rau quả Việt Nam khi xuất khẩu sang Trung Quốc mới chỉ được tiêu thụ ở mấy tỉnh biên giới phía Nam của nước này. Nhưng nửa đầu năm nay, rau quả nước ta đã bắt đầu thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Quốc. Theo khảo sát của thương vụ Việt Nam tại Bắc Kinh, ở chợ đầu mối bán buôn trái cây của thành phố, thanh long và nhiều loại rau quả khác ở nước ta cũng đang rất được ưa chuộng, đến mức nguồn cung hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Ngoài ra, thị trường Nga những năm gần đây tiêu thụ rau, quả đông lạnh ngày càng tăng, đây là cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam đưa nhóm hàng trên thâm nhập và chiếm thị phần tại thị trường Nga nói chung và Viễn Đông nói riêng trong thời gian tới.

Theo anh Đàm Văn Hưng - chủ vựa trái cây Hương Miền Tây ở huyện Mỏ Cày (tỉnh Bến Tre sau vài lần xuất khẩu bưởi da xanh Bến Tre sang Đức, một số khách hàng từ Đức, Na Uy đã tìm đến Hà Nội (thị trường tiêu thụ bưởi da xanh Bến Tre) và vựa trái cây Hương Miền Tây để tìm hiểu và đặt hàng nhập khẩu ba container/tháng (tương đương 27 tấn). Tuy nhiên anh Hưng không dám nhận đơn hàng này vì trong điều kiện hiện nay cơ sở của anh chỉ có thể đáp ứng nhu cầu của thị trường Hà Nội khoảng 2 - 4 tấn/ngày.

Hợp tác xã Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang vừa ký hợp đồng xuất khẩu 50 tấn vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim đạt tiêu chuẩn Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu (GlobalGap) sang thị trường Nga và Đức. Theo hợp đồng, giá vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim xuất khẩu ổn định khoảng 30.000 ngàn đồng/kg, cao gấp rưỡi so với tiêu thụ nội địa. Hiện nay, đặc sản vú sữa Lò Rèn tại vùng chuyên canh thuộc 13 xã phía Nam quốc lộ I của huyện Châu Thành có diện tích khoảng 2.300 ha, năng suất bình quân đạt 13-15 tấn/ha. Theo kế hoạch, đến năm 2015, tỉnh Tiền Giang sẽ mở rộng diện tích trồng cây vú sữa Lò Rèn lên 5.000 ha.

Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu rau quả của nước ta trong 8 tháng đầu năm nay đặc biệt tăng rất mạnh sang thị trường Inđônêxia, tăng tới 691,6% so với cùng kỳ năm ngoái, đưa Inđônêxia nằm trong top 5 thị trường có kim ngạch xuất khẩu rau quả trên 10 triệu USD của nước ta trong 8 tháng đầu năm nay.

Hoa Kỳ hiện cũng được xem là một trong số thị trường tiềm năng của mặt hàng trái cây xuất khẩu. Trong năm 2007, kim ngạch xuất khẩu trái cây của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt trên 6 triệu USD. Sang năm 2008, xuất khẩu trái cây của Việt Nam sang thị trường này tiếp tục tăng mạnh. Theo số liệu thống kê chính thức, 6 tháng đầu năm 2008, kim ngạch xuất khẩu trái cây sang Hoa Kỳ đạt trên 3,3 triệu USD, tăng 13,6% so với cùng kỳ năm 2007.

Nhờ được cấp văn bằng chứng nhận “Thực hành canh tác tốt- GAP”, 117,7 ha sản xuất thanh long của tỉnh Bình Thuận đã vượt qua hàng rào chất lượng và hàng rào vệ sinh, an toàn thực phẩm. Sau những nỗ lực đàm phán, ngày 30-7-2008, Mỹ công bố chấp nhận nhập khẩu thanh long Việt Nam có chứng nhận EUREP GAP. Triển vọng xuất khẩu đã mở ra không chỉ cho trái thanh long mà còn cho cả ngành xuất khẩu trái cây Việt Nam.

Thêm một tin vui cho các nhà xuất khẩu trái cây Việt Nam, sau khi mở cửa cho mặt hàng trái thanh long có cơ hội được tiếp cận với thị trường Mỹ, phía Mỹ lại tiếp tục đặt hàng nhập nhãn và chôm chôm của Việt Nam. Mới đây, các chuyên gia của Bộ Nông nghiệp Mỹ đã trực tiếp sang đặt vấn đề với Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam xúc tiến việc giúp cho sản phẩm nhãn và chôm chôm của Việt Nam sớm đạt tiêu chuẩn GlobalGAP (sản xuất an toàn và truy nguyên nguồn gốc, theo tiêu chuẩn toàn cầu) để xuất đi Mỹ. Như vậy, có thể nói đây là cơ hội vàng để trái cây Việt Nam có thể có mặt nhiều hơn nữa ở thị trường Mỹ.

Bên cạnh đó, theo dự báo của Tổ chức Nông Lương Thế giới (FAO), nhu cầu tiêu thụ rau quả trên thế giới tăng bình quân 3,6%/năm, trong khi đó mức cung chỉ tăng khoảng 2,5%/năm. Trong đó, nhu cầu nhập khẩu trái cây nhiệt đới rất cao. Đây là điều kiện thuận lợi để trái cây Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu.

Tuy nhiên, sản lượng xuất khẩu trái cây Việt Nam còn nhiều hạn chế...

Mặc dù tiềm năng xuất khẩu các loại trái cây của Việt Nam rất lớn nhưng do nhiều hạn chế nên sản lượng trái cây của Việt Nam xuất khẩu vẫn còn thấp so với Thái Lan hay Trung Quốc.

Hiện tại Việt Nam có khả năng cung cấp một khối lượng lớn trái cây cho xuất khẩu nhưng hầu như chưa có các công ty thu mua ở địa phương. Do đó, hầu hết việc xuất khẩu đều do các nhà trồng vườn tự cố gắng tìm kiếm thị trường cho sản phẩm của mình. Các nhà xuất khẩu của Việt Nam vẫn chưa có khả năng giải quyết các đơn hàng lớn mà mới chỉ cung cấp được đơn hàng có số lượng nhập khẩu nhỏ. Nhiều nhà nhập khẩu phải đến tận vườn thu mua sản phẩm rồi tự tìm hiểu cách thức đóng gói, bảo quản và vận chuyển về nước. Đây chính là hạn chế lớn nhất đối với việc xuất khẩu trái cây của Việt Nam.

Việc chế biến và bảo quản trái cây sau khi thu hoạch cũng cần được đặc biệt chú ý. Hiện nay, mới chỉ có 30% sản lượng bưởi có thể đáp ứng được các tiêu chuẩn xuất khẩu. Có thể con số này sẽ tăng lên 70-80% nếu có đầu tư về vốn cho việc chế biến và bảo quản trái cây. Công nghệ đóng gói, bảo quản sau thu hoạch còn lạc hậu so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia… Sự liên kết giữa nông dân với nông dân và nông dân với doanh nghiệp còn lỏng lẻo, từ đó làm mất thế cạnh tranh.

Mỗi năm thị trường EU nhập gần 80 triệu tấn trái cây tươi và trên 60 triệu tấn rau tươi, trong đó nhập từ các nước đang phát triển chiếm tỉ trọng khoảng 40%. Việt Nam hiện xuất sang EU chỉ một số lượng nhỏ trái cây như xoài, dứa, măng cụt, thanh long, sầu riêng, nhãn, chuối…với mức khoảng 33 tấn (năm 2006).

Ngoài ra, việc áp dụng tiêu chuẩn GAP (Tiêu chuẩn Thực hành Nông nghiệp Tốt) cũng là một trong số khó khăn hàng đầu cho nhiều doanh nghiệp sản xuất cũng như xuất khẩu trái cây Việt Nam thâm nhập các thị trường lớn trên thế giới trong đó có EU. Những quy định này ngày càng khắt khe hơn. Rau, quả tươi Việt Nam muốn vào EU phải đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng GAP. Bởi lẽ hầu hết doanh nghiệp chế biến trong nước đều là vừa và nhỏ, trong khi nền sản xuất nông nghiệp Việt Nam chưa phát triển ngang với các nước khác trong khu vực cũng như trên toàn cầu.

Với những vùng chuyên canh lớn, phát triển ngành công nghiệp hoa quả đáp ứng các tiêu chuẩn GAP, sản lượng xuất khẩu chắc chắn sẽ tăng. Hiện nay, rất nhiều cánh cửa đang mở rộng đối với những nhà vườn Việt Nam có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn GAP.

Ngoài những khó khăn trong công tác bảo quản, các nhà xuất khẩu trái cây Việt nam còn phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt với các loại trái cây đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Hiện nay, mặc dù sản phẩm trái cây của Việt Nam rất lớn song nước ta lại nhập khẩu một lượng tương đối lớn trái cây của Thái Lan để tiêu thụ tại thị trường nội địa. Nhiều người dân có thu nhập cao lại ưa dùng những sản phẩm trái cây của Thái Lan hơn do chất lượng tốt hơn và đảm bảo hơn của Việt Nam. Thêm vào đó, các sản phẩm trái cây của Trung Quốc mặc dù chất lượng không cao nhưng giá thành lại rất rẻ, do đó các sản phẩm này được đối tượng người tiêu dùng có thu nhập thấp ưa dùng.

Hiện nay, Thái Lan đang có những chương trình xúc tiến để đẩy mạnh xuất khẩu sang hai thị trường tiêu dùng trái cây lớn nhất trên thế giới là Hoa Kỳ và EU. Để cạnh tranh với các sản phẩm của Thái Lan thật không phải đơn giản.

Để trái cây Việt Nam có thể phát triển ra thị trường lớn trên thế giới, Chính phủ cần phải có những sự trợ giúp thiết thực để hình thành nên các hợp tác xã tổ chức chuyên canh và áp dụng các kỹ thuật trồng trọt hiện đại, các công ty thu mua làm đầu mối giao nhận trái cây, giúp các nhà vườn có thể phát triển xuất khẩu sản phẩm.

Được biết, gần đây, Bộ Nông nghiệp và PTNT yêu cầu các tỉnh căn cứ vào điều kiện và thế mạnh của mình nên xác định từ 1 - 3 loại cây chủ lực để tập trung đầu tư, trong đó ưu tiên chọn những loại cây có thể cạnh tranh như măng cụt, bưởi, xoài, thanh long, sầu riêng, nhãn, chôm chôm, chuối khóm… Bên cạnh đó, Bộ còn chủ trương xây dựng vùng chuyên canh cây ăn quả đặc sản tập trung tại 2 khu vực Đông Nam Bộ và ĐBSCL với hình thức sản xuất theo hướng thâm canh, áp dụng quy trình GAP đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Trong khi đó, đối với khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên, việc cải tạo về giống, trồng thâm canh để tiêu thụ nội địa lại được chú trọng.

Theo ý kiến nhiều chuyên gia ngành hàng, Bộ Nông nghiệp và PTNT nên thành lập tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trái cây khi gặp khó khăn. Đồng thời, Bộ cũng nên kiến nghị Chính phủ can thiệp giảm giá cước hàng không xuống khoảng 1,5 USD/kg khi xuất khẩu trái cây đi châu Âu thì mới cạnh tranh được với trái cây Thái Lan.

Với sự hỗ trợ thiết thực của nhà nước và các tổ chức quốc tế, cùng với sự đầu tư hợp lý vào canh tác, phát triển sản phẩm, kim ngạch xuất khẩu trái cây tươi Việt Nam sang EU, Mỹ - những thị trường “khó tính” nói riêng và thị trường thế giới nói chung sẽ tăng trong các năm tới, đưa Việt Nam trở thành trung tâm xuất khẩu trái cây của khu vực châu Á.

Agroviet



 Các tin đã đưa:  

Các tin đã đưa ngày